İçeriğe geç
0505 865 58 78

48 terim

Hukuk sözlüğü

Dilekçelerde, tebligatlarda ve mahkeme kararlarında sık geçen terimlerin sade açıklamaları. Terimlerin çoğundan ilgili alan sayfasına ya da makaleye geçebilirsiniz.

Rafta yan yana dizili eski deri ciltli kitaplar

48 terim

A

Adli kontrol

Tutuklama yerine uygulanabilen; yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü, konutu terk etmeme gibi tedbirler. Tedbire karşı itiraz edilebilir.

CezaAyrıntılı bilgi

Alacak davası

Sözleşme, haksız fiil ya da başka bir hukuki ilişkiden doğan para alacağının tahsili için açılan dava. Ticari nitelikteki alacaklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.

BorçlarAyrıntılı bilgi

Anlaşmalı boşanma

En az bir yıl sürmüş evliliklerde eşlerin boşanma ve sonuçları (velayet, nafaka, mal paylaşımı) üzerinde uzlaşarak hâkim önünde irade açıklamasıyla gerçekleşen boşanma.

AileAyrıntılı bilgi

Arabuluculuk

Tarafların, tarafsız bir arabulucu eşliğinde uyuşmazlığı mahkeme dışında görüşerek çözmeye çalıştığı yöntem. İşçilik alacakları, işe iade, ticari alacaklar, kira, ortaklığın giderilmesi ve kat mülkiyeti uyuşmazlıklarında dava şartıdır.

Genel

Ayıplı ifa

Borcun sözleşmeye ya da beklenen niteliğe uygun olmayan biçimde yerine getirilmesi. Alıcı ya da iş sahibi süresi içinde ayıbı bildirerek seçimlik haklarını kullanabilir.

Borçlar

Ç

Çekişmeli boşanma

Eşlerden birinin kanunda sayılan boşanma sebeplerinden birine (evlilik birliğinin temelinden sarsılması, zina, terk vb.) dayanarak açtığı ve tarafların anlaşamadığı boşanma davası.

AileAyrıntılı bilgi

E

Ecrimisil

Bir taşınmazın malikinin izni olmadan kullanılması nedeniyle istenebilen haksız işgal tazminatı. Geriye dönük en çok beş yıl için talep edilebilir.

GayrimenkulAyrıntılı bilgi

Elbirliği mülkiyeti

Mirasçıların tereke üzerindeki ortak mülkiyeti. Paylaşım yapılana kadar mirasçılar tereke mallarında birlikte hak sahibidir; tasarruf için kural olarak oybirliği gerekir.

MirasAyrıntılı bilgi

G

Gözaltı

Yakalanan kişinin soruşturma işlemleri için kısa süre özgürlüğünden yoksun bırakılması. Bireysel suçlarda süre kural olarak yakalama anından itibaren 24 saati geçemez.

CezaAyrıntılı bilgi

H

Haksız fiil

Hukuka aykırı ve kusurlu bir davranışla başkasına zarar verilmesi. Zarar gören, zararı ve faili öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde tazminat isteyebilir.

BorçlarAyrıntılı bilgi

Hizmet tespiti davası

Sigortasız ya da eksik bildirilen çalışmanın Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarına geçirilmesi için açılan dava. Çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.

İşAyrıntılı bilgi

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB)

İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasına hükmedilen davalarda, hükmün denetim süresi boyunca hukuki sonuç doğurmamasını sağlayan kurum. Denetim süresi yükümlülüklere uyularak geçirilirse dava düşer.

CezaAyrıntılı bilgi

İ

İhbar tazminatı

Belirsiz süreli iş sözleşmesini bildirim süresine uymadan fesheden tarafın karşı tarafa ödediği, bildirim süresine ilişkin ücret tutarındaki tazminat. Süre, kıdeme göre iki ila sekiz haftadır.

İşAyrıntılı bilgi

İhtarname

Bir hakkın kullanılması ya da borcun ifası için karşı tarafa noter aracılığıyla yapılan resmî bildirim. Temerrüt, fesih ve sürelerin başlatılmasında ispat kolaylığı sağlar.

BorçlarAyrıntılı bilgi

İstinaf

İlk derece mahkemesi kararlarının bölge adliye mahkemesince hem maddi hem hukuki yönden yeniden incelenmesi. Kocaeli için istinaf mercii Sakarya Bölge Adliye Mahkemesidir.

GenelAyrıntılı bilgi

İşe iade

İş güvencesi kapsamındaki işçinin geçerli neden olmadan yapılan feshe karşı işine dönmeyi istemesi. Fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur.

İşAyrıntılı bilgi

İştirak nafakası

Velayeti kendisine verilmeyen ananın ya da babanın, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmak için ödediği nafaka.

AileAyrıntılı bilgi

K

Kamulaştırmasız el atma

İdarenin bir taşınmazı kamulaştırma işlemi yapmadan fiilen kullanması. Malik, taşınmazın bedelini ya da el atmanın önlenmesini dava edebilir.

GayrimenkulAyrıntılı bilgi

Kat karşılığı inşaat sözleşmesi

Arsa sahibinin arsasından pay devretmeyi, yüklenicinin de karşılığında bağımsız bölümler inşa edip teslim etmeyi üstlendiği sözleşme. Resmî biçimde (noterde) yapılması gerekir.

GayrimenkulAyrıntılı bilgi

Katılma alacağı

Edinilmiş mallara katılma rejiminde evlilik süresince edinilen malların değer artışından her eşin diğer eşin artık değerinin yarısı oranında istediği alacak.

AileAyrıntılı bilgi

Kıdem tazminatı

En az bir yıl çalışmış işçinin kanunda sayılan hâllerde iş sözleşmesi sona erdiğinde, her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş brüt ücreti tutarında aldığı tazminat; yasal tavanla sınırlıdır.

İşAyrıntılı bilgi

Kısmi dava

Alacağın yalnızca bir bölümünün dava edildiği dava türü. 2026 değişiklikleriyle belirsiz alacak davası kaldırılmış; kısmi davada talep artırımı bir kez yapılabilir hâle gelmiştir.

Borçlar

Kira tespit davası

Yeni kira döneminde uygulanacak kira bedelinin mahkemece belirlenmesi için açılan dava. Beş yılı dolduran kira ilişkilerinde emsal kiralar ve hakkaniyet dikkate alınır. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.

BorçlarAyrıntılı bilgi

Kişisel ilişki

Velayet kendisine bırakılmayan ana veya babanın çocukla görüşme hakkı. Görüşmenin günleri, saatleri ve tatil dönemleri mahkemece çocuğun yararına göre düzenlenir.

AileAyrıntılı bilgi

Koruma kararı

6284 sayılı Kanun uyarınca şiddet gören ya da şiddet tehlikesi altındaki kişi için hâkim ya da mülki amir tarafından verilen önleyici ve koruyucu tedbirler; uzaklaştırma kararı bunlardan biridir.

AileAyrıntılı bilgi

M

Mirasçılık belgesi (veraset ilamı)

Mirasbırakanın kimler olduğunu ve paylarını gösteren belge. Noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir.

MirasAyrıntılı bilgi

Mirasın reddi

Mirasçının mirası kabul etmediğini sulh hukuk mahkemesine beyan etmesi. Yasal mirasçılar için süre, ölümü öğrenmeden itibaren üç aydır.

MirasAyrıntılı bilgi

Mirastan çıkarma (ıskat)

Mirasbırakanın, kanunda sayılan ağır sebeplerle saklı paylı mirasçısını ölüme bağlı tasarrufla saklı payından yoksun bırakması. Sebep tasarrufta belirtilmelidir.

MirasAyrıntılı bilgi

Mobbing (psikolojik taciz)

İşyerinde bir çalışana sistematik ve süreklilik gösteren biçimde yöneltilen yıldırma, dışlama ve aşağılama davranışları. İşçiye haklı fesih ve tazminat hakkı verebilir.

İşAyrıntılı bilgi

Muris muvazaası

Mirasbırakanın, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla bağışladığı taşınmazı satış gibi göstermesi. Bu işlemlere karşı tapu iptal ve tescil davası açılabilir; zamanaşımına tabi değildir.

MirasAyrıntılı bilgi

O

Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu)

Paylı ya da elbirliği mülkiyetindeki bir malın aynen bölünerek ya da satılıp bedeli paylaştırılarak ortaklığın sona erdirilmesi. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.

GayrimenkulAyrıntılı bilgi

Ö

Önalım (şufa) hakkı

Paylı mülkiyette bir paydaşın payını üçüncü kişiye satması hâlinde diğer paydaşların aynı koşullarla o payı satın alma hakkı. Satışın bildirilmesinden itibaren üç ay, her hâlde satıştan itibaren iki yıl içinde kullanılmalıdır.

GayrimenkulAyrıntılı bilgi

S

Saklı pay

Mirasbırakanın vasiyet ya da bağışlarla dokunamayacağı, kanunla korunan miras payı. Altsoy, anne-baba ve sağ kalan eşin saklı payı vardır; kardeşlerin saklı payı 2007'de kaldırılmıştır.

MirasAyrıntılı bilgi

Soybağı

Çocuk ile ana ve baba arasındaki hukuki bağ. Babalık; evlilik, tanıma, mahkeme kararı ya da evlat edinme ile kurulur.

AileAyrıntılı bilgi

Ş

Şikâyet süresi

Şikâyete bağlı suçlarda, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay. Bu süre geçerse soruşturma yapılamaz.

CezaAyrıntılı bilgi

Şüpheli hakları

İfade alınırken şüpheliye hatırlatılması zorunlu haklar: susma hakkı, müdafi seçme ve isteme hakkı, lehine delillerin toplanmasını isteme ve yakınlarına haber verilmesini isteme.

CezaAyrıntılı bilgi

T

Tahliye taahhüdü

Kiracının belirli bir tarihte taşınmazı boşaltacağını yazılı olarak üstlenmesi. Kiranın başlangıcından sonra verilmiş olmalıdır; tarihte boşaltılmazsa bir ay içinde icra takibi ya da dava yoluna gidilebilir.

BorçlarAyrıntılı bilgi

Tapu iptal ve tescil davası

Tapu kaydının gerçek hak durumuna aykırı olduğu (yolsuz tescil) hâllerde kaydın düzeltilmesi ve taşınmazın gerçek hak sahibi adına tescili için açılan dava.

GayrimenkulAyrıntılı bilgi

Tedbir nafakası

Boşanma davası süresince eşin ve çocukların geçimi için hâkimin kendiliğinden ya da talep üzerine hükmettiği geçici nafaka.

AileAyrıntılı bilgi

Tenkis davası

Saklı payı zedelenen mirasçının, mirasbırakanın tasarruflarının saklı payı aşan kısmının indirilmesini istediği dava. Öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde on yıl içinde açılır.

MirasAyrıntılı bilgi

Tereke

Mirasbırakanın ölümüyle mirasçılara geçen mal, hak ve borçların bütünü.

MirasAyrıntılı bilgi

Tutuklama

Kuvvetli suç şüphesi ve kaçma ya da delilleri karartma tehlikesi gibi tutuklama nedenlerinin varlığında sulh ceza hâkimliği ya da mahkemece verilen koruma tedbiri. Karara karşı itiraz edilebilir.

CezaAyrıntılı bilgi

U

Uzlaştırma

Kanunda sayılan suçlarda şüpheli ya da sanık ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşması. Edim yerine getirildiğinde kovuşturmaya yer olmadığına ya da davanın düşmesine karar verilir.

CezaAyrıntılı bilgi

V

Vasiyetname

Kişinin ölümünden sonra malvarlığı hakkında yaptığı tek taraflı tasarruf. Resmî, el yazılı ya da sözlü biçimde yapılabilir; şekil şartlarına uyulmaması iptal sebebidir.

MirasAyrıntılı bilgi

Vekâletname

Avukatın müvekkilini temsil yetkisini gösteren, noterde düzenlenen belge. Dava ve takiplerde avukatın işlem yapabilmesi için gereklidir.

Genel

Y

Yoksulluk nafakası

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşin, diğer eşten mali gücü oranında istediği süresiz nafaka.

AileAyrıntılı bilgi

Z

Zamanaşımı

Bir alacağın, kanunda belirtilen süre geçtikten sonra borçlunun itirazıyla dava yoluyla istenememesi. Genel süre on yıl; kira, ücret ve faiz gibi alacaklarda beş yıldır.

BorçlarAyrıntılı bilgi

Zilyetlik

Bir şey üzerinde fiilî hâkimiyet. Zilyetliğe yapılan saldırılara karşı korunma davaları açılabilir.

Gayrimenkul

Görüşme

Durumunuzu anlatın, izlenecek yolu birlikte netleştirelim.

Belgeleriniz incelenir; süreler, riskler ve seçenekler açıkça konuşulur. Yüz yüze ya da çevrim içi görüşme için önceden randevu almanızı rica ederiz.