İşe İade Davası: Şartlar, Süreler ve Arabuluculuk

İşten çıkarılan bir işçinin aklına ilk gelen soru genellikle tazminattır; oysa koşulları taşıyan işçiler için kanun, işe geri dönmeyi isteme hakkı da tanır. İş güvencesi olarak adlandırılan bu düzen, işverenin belirsiz süreli iş sözleşmesini ancak geçerli bir nedenle feshedebilmesini sağlar.

İş güvencesinden kimler yararlanır?

İş Kanunu’nun 18. maddesine göre işe iade isteyebilmek için şu koşulların birlikte bulunması gerekir:

• İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması (aynı işkolundaki işyerleri birlikte hesaba katılır),
• İşçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması,
• Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışılması,
• İşçinin, işletmenin bütününü sevk ve idareye yetkili işveren vekili ya da yardımcısı olmaması.

Geçerli fesih nedir?

İşveren; işçinin yetersizliğinden (ör. performans düşüklüğü), davranışlarından (ör. işe sürekli geç gelme) ya da işletmenin gereklerinden (ör. küçülme, teknolojik değişiklik) kaynaklanan geçerli bir neden göstermek zorundadır. Fesih yazılı yapılmalı ve sebebi açıkça belirtilmelidir. Davranış ya da verim nedeniyle fesihte işçinin savunmasının alınması gerekir (İş K. m. 19).

İşletmesel nedenlere dayanan fesihlerde işverenin, feshi kaçınılmaz kılan durumu ve son çare olarak başvurduğunu ispat etmesi beklenir. Fesihten önce işçiyi başka bir işte değerlendirme imkânlarının araştırılması bu kapsamdadır.

Süreler: arabuluculuktan davaya

1. 1
   Arabulucuya başvuru

   Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işçinin ya da işverenin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurulur.

2. 2
   Arabuluculuk

   Arabulucu üç hafta içinde (zorunlu hâllerde bir hafta uzatılarak) süreci sonuçlandırır.

3. 3
   Dava

   Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır.

4. 4
   İşe başlama başvurusu

   Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işçi işverene başvurmalıdır; işveren bir ay içinde işe başlatmalıdır.

Kararın sonuçları

Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse, işveren işçiyi işe başlatmak ya da başlatmamak arasında seçim yapar. İşe başlatmazsa işçiye en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı öder. Her iki durumda da işçiye, kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer hakları ödenir (İş K. m. 21).

İşçi süresi içinde işe başlamak için başvurmazsa fesih geçerli sayılır ve işveren yalnızca bu feshin hukuki sonuçlarıyla sorumlu olur. Arabuluculuk aşamasında tarafların işe başlatma ya da başlatmama konusunda anlaşması da mümkündür.

Sık sorulan sorular