Hesaplama aracı
Miras payı hesaplama
Sağ kalan eş, çocuklar, torunlar, anne-baba ve kardeşlere düşen yasal miras paylarını ve saklı payları Türk Medeni Kanunu’na göre kesir, yüzde ve tutar olarak hesaplayın.
Yasal mirasçılar nasıl belirlenir?
Türk Medeni Kanunu, kan hısımlarını “zümre” denilen derecelere ayırır. Önceki zümrede tek bir mirasçı bile varsa sonraki zümre mirasçı olamaz. Sağ kalan eş ise her zümreyle birlikte mirasçıdır; payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir.
| Zümre | Kimler? | Eşin payı |
|---|---|---|
| 1. zümre | Çocuklar; ölmüş çocuğun yerine onun çocukları (torunlar) | 1/4 |
| 2. zümre | Anne ve baba; ölmüşse onların altsoyu (kardeşler, yeğenler) | 1/2 |
| 3. zümre | Büyükanne ve büyükbabalar ile onların altsoyu | 3/4 (büyükanne-büyükbabalar ve onların çocuklarıyla birlikte) |
| Hiçbiri yoksa | Sağ kalan eş tek başına; eş de yoksa Hazine | Tamamı |
Aynı zümre içinde paylaşım “kök” esasına göre yapılır: Mirasbırakandan önce ölmüş bir çocuğun payı, eşit olarak kendi çocuklarına geçer. Evlilik dışında doğup tanınan ya da babalığına hükmedilen çocuklar ve evlatlıklar, diğer çocuklarla eşit pay alır.
Saklı pay nedir?
Saklı pay, mirasbırakanın vasiyetname ya da bağışlarla dokunamayacağı, kanunun koruduğu paydır. Mirasbırakan yalnızca saklı payların dışında kalan “tasarruf edilebilir kısım” üzerinde serbestçe tasarruf edebilir. Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir.
| Mirasçı | Saklı payı |
|---|---|
| Altsoy (çocuk, torun) | Yasal payın yarısı |
| Anne ve baba | Her biri için yasal payın dörtte biri |
| Sağ kalan eş | 1. veya 2. zümreyle birlikteyse yasal payın tamamı; diğer hâllerde dörtte üçü |
| Kardeşler | Saklı payları yoktur (2007’de kaldırıldı) |
Bir örnek
Mirasbırakanın eşi ve iki çocuğu sağ, üçüncü çocuğu ise iki çocuk bırakarak daha önce ölmüş olsun. Eş mirasın 1/4’ünü alır. Kalan 3/4, üç çocuğun kökü arasında eşit bölünür: sağ çocukların her biri 1/4, ölen çocuğun iki çocuğu ise 1/4’ü paylaşarak her biri 1/8 alır. Çocukların saklı payı yasal paylarının yarısıdır (1/8); torunların saklı payı 1/16, eşin saklı payı ise yasal payının tamamıdır (1/4).
Sonucu değiştiren durumlar
- Vasiyetname ya da miras sözleşmesi: Saklı paylar dışındaki kısım vasiyetle başkasına bırakılmış olabilir.
- Mirasın reddi: Mirası reddeden mirasçı mirasbırakandan önce ölmüş gibi sayılır; payı kendi altsoyuna geçer. Ayrıntı için mirasın reddi yazımıza bakın.
- Mirastan çıkarma ve feragat: Kanundaki ağır sebeplerle mirastan çıkarılan ya da mirastan feragat sözleşmesi yapan mirasçı pay alamaz.
- Boşanma davası sırasında ölüm: Dava devam ederken eşlerden biri ölürse, mirasçılardan biri davaya devam edip sağ kalan eşin kusurunu ispatlarsa sağ kalan eş mirasçı olamaz.
- Hayattayken yapılan devirler: Mirastan mal kaçırma amacıyla yapılan devirler muris muvazaası ya da tenkis davasına konu olabilir.
Hesaplayıcı genel bilgi verir; üçüncü zümre (büyükanne-büyükbaba) ve yeğenlerin halefiyeti gibi daha karmaşık durumları kapsamaz. Kesin paylar mirasçılık belgesiyle belirlenir.
Sık sorulanlar
Eşin miras payı ne kadardır?
Sağ kalan eş, çocuklarla birlikte mirasın 1/4’ünü; anne-baba ve kardeşlerle birlikte 1/2’sini; büyükanne-büyükbabalarla birlikte 3/4’ünü alır. Bu zümrelerden kimse yoksa mirasın tamamı eşe kalır.
Kardeşler ne zaman mirasçı olur?
Kardeşler ikinci zümrededir. Mirasbırakanın çocuğu ya da torunu yoksa ve anne ya da babası ölmüşse, ölen ebeveynin payı kardeşlere geçer. Kardeşlerin saklı payı yoktur; mirasbırakan vasiyetle onları mirastan yoksun bırakabilir.
Torunlar mirasçı olur mu?
Mirasbırakandan önce ölmüş bir çocuğun payı, onun çocuklarına (torunlara) eşit olarak geçer. Çocuğu sağ olan torun ise mirasçı olmaz.
Evlatlığın miras payı var mı?
Evet. Evlatlık ve onun altsoyu, evlat edinenin mirasçısıdır ve öz çocuklarla eşit pay alır. Evlatlık, kendi ailesindeki mirasçılığını da korur.