Ceza Hukuku
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Nedir?
HAGB kararının şartları, beş yıllık denetim süresi, adli sicile etkisi, 2024 ve 2026 değişiklikleri, kanun yolu ve erteleme ile farkı.
Makaleyi dinleyinYaklaşık 4 dk · Türkçe sesli okuma
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün belirli bir denetim süresi boyunca hukuki sonuç doğurmamasını sağlayan bir kurumdur. Özellikle ilk kez yargılanan kişiler için, cezanın sicile işlenmeden yeniden topluma kazandırılmalarını amaçlar.
- İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasına hükmedilen davalarda uygulanabilir.
- Denetim süresi beş yıldır; suç tarihinde çocuk olanlar için üç yıl.
- Süre kasıtlı suç işlenmeden geçirilirse dava düşer.
- 1 Haziran 2024’ten bu yana verilen HAGB kararlarına karşı istinaf yolu açıktır.
Şartlar
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesine göre HAGB kararı verilebilmesi için şunlar gerekir:
- Hükmedilen cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması,
- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması,
- Mahkemenin, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarına bakarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması,
- Suçla mağdurun ya da kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme ya da tazmin yoluyla giderilmesi.
2024 yılında yapılan değişiklikle sanığın HAGB’yi kabul etmesi şartı kaldırılmıştır. 2026 yılında yapılan düzenlemeyle ise zararın taksitler hâlinde giderilmesine imkân tanınmıştır.
Denetim süresi
HAGB kararıyla birlikte sanık beş yıllık (suç tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış olanlar için üç yıllık) denetim süresine tabi tutulur. Mahkeme bu süre içinde, bir yılı aşmamak üzere denetimli serbestlik tedbirine (örneğin bir meslek ya da sanat edinmesine yönelik eğitime devam etme ya da kamu yararına çalışma) karar verebilir.
Denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenir ya da yükümlülüklere aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklar. Bu durumda geri bırakılan ceza uygulanır; mahkeme koşulları varsa cezayı erteleyebilir ya da seçenek yaptırımlara çevirebilir.
Sonuçları
HAGB kararı, mahkûmiyet hükmü gibi sonuç doğurmaz. Karar adli sicile değil, yalnızca soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim ya da mahkemenin erişebildiği ayrı bir sisteme kaydedilir. Denetim süresi yükümlülüklere uyularak ve kasıtlı suç işlenmeden geçirilirse hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer; bu kayıt da silinir.
HAGB, erteleme ve seçenek yaptırımlar
| Kurum | Uygulanabilir ceza | Sonuç |
|---|---|---|
| HAGB (CMK m. 231) | 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para | Hüküm açıklanmaz; denetim süresi sonunda dava düşer |
| Hapis cezasının ertelenmesi (TCK m. 51) | 2 yıl veya daha az hapis (çocuk ve 65 yaş üstünde 3 yıl) | Mahkûmiyet kurulur ve sicile işlenir; ceza infaz edilmez |
| Seçenek yaptırımlar (TCK m. 50) | 1 yıl veya daha az kısa süreli hapis | Hapis cezası adli para cezasına ya da diğer tedbirlere çevrilir |
Kanun yolu
1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Bu tarihten önce verilen kararlarda itiraz yolu uygulanmaya devam eder. Katılan sıfatı bulunmayan mağdurun kanun yoluna başvuru hakkı kural olarak yoktur.
Sık sorulan sorular
HAGB kararı memuriyete engel olur mu?
HAGB kararı mahkûmiyet sonucu doğurmadığından kural olarak memuriyete atanmaya engel sayılmaz; ancak bazı kurumların güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmalarında bu kayıt değerlendirilebilir. Somut kuruma ve göreve göre ayrıca bakılmalıdır.
HAGB ile beraat aynı şey mi?
Hayır. Beraat, suçun işlenmediği ya da ispatlanamadığı anlamına gelir. HAGB’de ise mahkeme suçun işlendiği kanaatiyle hüküm kurar; yalnızca bu hüküm denetim süresi boyunca açıklanmaz. Beraat beklentisi olan sanık, HAGB kararına karşı istinaf yoluna gidebilir.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Hazırlayan
Parlak & İpek Hukuk ve Danışmanlık Bürosu
Av. Yusuf Parlak ve Av. Ammar İpek tarafından kurulan büro; miras, iş, borçlar, aile, gayrimenkul ve ceza hukukunda dava, takip ve danışmanlık yürütür.
