Mirasın Reddi: Üç Aylık Süre, Başvuru ve Sonuçları

Bir yakının ölümünün ardından mirasçıların karşılaştığı ilk sorulardan biri, terekenin borçlu olup olmadığıdır. Miras yalnızca mal ve hakları değil, borçları da kapsar; mirası kabul eden mirasçılar terekenin borçlarından kişisel olarak sorumlu olur. Türk Medeni Kanunu bu riske karşı mirasçılara mirası reddetme imkânı tanır.

Mirası kimler reddedebilir?

Yasal mirasçılar (altsoy, anne-baba ve onların altsoyu, büyükanne-büyükbabalar ve onların altsoyu ile sağ kalan eş) ve vasiyetnameyle atanmış mirasçılar mirası reddedebilir (TMK m. 605). Ret hakkı kişiye sıkı sıkıya bağlıdır; mirasçı ret süresi dolmadan ölürse bu hak kendi mirasçılarına geçer.

Ret kayıtsız ve şartsız olmalıdır. “Borçlar ödenirse kabul ederim” ya da “yalnızca taşınmazı reddediyorum” gibi beyanlar geçerli bir ret sayılmaz. Mirasçı, mirası kendisinden sonra gelen mirasçılar lehine de reddedebilir (TMK m. 614); bu durumda ret, onların mirası kabul etmesine bağlı olarak sonuç doğurur.

Süre ne zaman başlar?

Ret süresi üç aydır ve bu süre hak düşürücüdür (TMK m. 606):

• Yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten başlar; ancak mirasçı olduklarını daha sonra öğrenmişlerse bu tarihten başlar.
• Atanmış mirasçılar için vasiyetnamenin kendilerine resmî olarak bildirildiği tarihten başlar.

Haklı sebeplerin varlığı hâlinde sulh hakimi süreyi uzatabilir ya da yeni bir süre verebilir (TMK m. 615). Terekenin resmî defterinin tutulması istenmişse ret süresi, defterin kapandığının bildirilmesiyle başlar.

Ret nasıl yapılır?

1. 1
   Yetkili mahkeme

   Başvuru, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yapılır.

2. 2
   Beyan

   Ret sözlü ya da yazılı olarak yapılır; dilekçeye ölüm belgesi ve mirasçılık durumunu gösteren kayıtlar eklenir.

3. 3
   Kayıt

   Mahkeme beyanı tutanağa geçirir ve özel kütüğe kaydeder; ret beyanının bir örneği istenebilir.

4. 4
   Alacaklılar

   Ret kaydı, sonradan başlatılan takiplerde mirasçının sorumlu olmadığını gösteren temel belgedir.

Hükmen ret: süre dolmuşsa ne olur?

Mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aciz olduğu açıkça belli ya da resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Bu durumda üç aylık süre aranmaz. Mirasçılar, terekenin borca batık olduğunun tespiti için dava açabilir ya da alacaklının başlattığı takibe karşı bu durumu ileri sürebilir.

Borca batıklık; terekedeki malların değeri ile borçların karşılaştırılmasıyla belirlenir. Bilirkişi incelemesi yapılır; bankalar, icra daireleri ve tapu kayıtlarından bilgi toplanır.

Reddin sonuçları

• Reddeden mirasçının payı, mirasbırakandan önce ölmüş gibi kendi altsoyuna geçer. Bu nedenle borçlu terekelerde çocukların da mirası reddetmesi gerekebilir.
• En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse miras sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; tasfiye sonunda artan bir değer kalırsa reddetmemiş gibi mirasçılara verilir.
• Mirasçılar, ölümden önceki beş yıl içinde mirasbırakandan aldıkları ve paylaşmada geri vermekle yükümlü olacakları ölçüde alacaklılara karşı sorumlu olabilir (TMK m. 619).

Sık sorulan sorular